Маълумки, ҳозирда Ўзбекистонда шу йилнинг 24 октябрь куни бўлиб ўтадиган президентлик сайловига қизғин тайёргарлик кўрилмоқда. Президентликка номзодлар ўз сайлов кампанияларини ўтказишда фаоллик кўрсатмоқда. Ўз чиқишлари билан муҳокамалар марказида бўлиб келадиган «Миллий тикланиш» демократик партиясидан номзод Алишер Қодировнинг дастури ҳам муҳокамаларга сабаб бўлмоқда. Жумладан, юридик фанлар доктори, профессор Светлана Селиманова номзоднинг сайловолди дастуридаги баъзи бандларини таҳлил қилиб чиқди. Қуйида унинг фикрларини келтириб ўтамиз.

Фото: «Yuz.uz»

«Ўзбекистон президентлик сайлови олдидан сайловолди тарғиботлар палласида. Бу сайловда сайловчи ўз хоҳиш-иродасидан келиб чиқиб, мамлакат қайси йўлдан юришини, фарзандларимиз ва ўзимиз қандай шароитда яшашимизни ҳал қилади. Тан олиш керакки, бугун сиёсий партиялар томонидан олиб бориладиган сайловолди ташвиқоти якуний босқичга етиб келди ва ҳар бир сайловчининг овози учун кураш олиб борилмоқда. Бу, биринчи навбатда, қувонарли.

Аммо баъзи номзодларнинг дастурини ўргана туриб шундай хулосага келиш мумкинки, улар сайловчида энг камида тушунмовчиликка сабаб бўлади ёки умуман уларни сайловчи томонидан рад этилишга олиб келиши мумкин. Масалан, Ўзбекистон «Миллий тикланиш» демократик партиясидан президентликка номзод Алишер Қодировнинг сайловолди дастурини кўриб чиқиш шуни кўрсатадики, у «Қадриятларга асосланган тараққиёт» шиорига асосланган. Табиийки, бу шиор билан танишганимизда пайдо бўладиган биринчи савол аниқ: А.Қодиров Ўзбекистонни қандай қадриятлар асосида қурмоқчи? «Миллий тикланиш» партияси қандай қадриятларни биринчи ўринга қўяди?

А.Қодировнинг сайловолди дастурини диққат билан ўрганиш, сайлов кампаниясининг баъзи тезислари ҳаддан ташқари миллийлаштирилган деган хулосага олиб келади. Масалан, «миллий анъаналар, қадриятлар ва урф-одатларга нисбатан ҳурматсизлик учун жавобгарлик белгилаш» ҳақидаги ташаббус. «Конституцияни ўзбек халқининг миллий урф-одатлари, анъаналари, қадриятларига ҳурматсизлик билан муносабатда бўлганлик учун маъмурий жавобгарликни назарда тутувчи нормалар билан тўлдириш таклиф қилинмоқда».

Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 8-моддасига биноан «Ўзбекистон халқи миллатидан қатъий назар Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари ҳисобланади». Яъни, Ўзбекистон кўп миллатли давлат бўлиб, унда 130 дан ортиқ миллат ва элатлар яшайди. Шуни ёдда тутиш керакки, маълум бир миллатнинг урф-одатлари ёки бошқа қадриятларини мажбуран юклаш бошқа миллат вакилларини камситиш ҳисобланади ва амалдаги қонун ҳужжатларида белгиланган жавобгарликка олиб келади.

Катта эҳтимол билан, номзод А. Қодиров ва унинг жамоаси конституцияга биноан республикамизда давлат мафкураси тақиқланганини унутган ва у фуқароларнинг ривожланиши учун мафкура кўринишидаги «қадриятлар» ни киритмоқчи.

Бундан ташқари, Конституция давлатнинг асосий қонунидир, у муқаддас ва дахлсиздир. Президент Конституция бўйича инсон ҳуқуқларининг кафилидир. Конституцияга ўзгартиришлар фақат референдум орқали киритилиши мумкин. Президент унинг муқаддаслигини қўриқлайди ва унга ҳеч қандай қўшимчалар киритмайди.

Бундан ташқари, «... аёлларнинг иш вақтини 1-2 соатга қисқартириш» ёки «... ўзбек тилини биладиган бошқа миллат вакиллари учун маошига қўшимча тўловларни тўлаш мажбуриятлари» ҳақидаги ташаббус жуда яхши кўринади. Лекин А. Қодиров жамоаси тадбиркор ишлаб чиқарган маҳсулоти учун, меҳнат унумдорлиги учун пул тўлаши ҳақида ўйладими? Биринчидан, бу таклифлар камситишга қаратилган. Иккинчидан, бу ташаббусларнинг амалга оширилиши тадбиркорнинг аёлларни ва ўзбек тилини биладиган бошқа миллат вакилларини ёллашдан бош тортишига олиб келади. Чунки уларга ўзлари ишлаб чиқарганидан кўра кўпроқ ҳақ тўланиши керак. Бу эса энди ҳамма учун адолатли эмас. Чунки бу аёлларни ҳам, ўзбек тилида сўзлашадиган одамларни ҳам тўғридан-тўғри камситишга олиб келади. Яъни, дастур ички жиҳатдан жуда зиддиятли.

Кейинги таклиф оммавий ахборот воситаларини қўшилган қиймат солиғидан озод қилиш. Шуни тушуниш керакки, қўшилган қиймат солиғи ва сўз эркинлиги бошқа-бошқа нарсалар. Ахборот — бу товар, оммавий ахборот воситалари — товар ишлаб чиқарувчиси. Маълумот қанчалик яхши тақдим этилса ва аҳоли учун қанчалик муҳим бўлса, оммавий ахборот воситалари товарларни шунчалик хоҳиш билан сотиб олади. Ва цензура (бизда ўз-ўзини цензура) товар сифатини ёмонлаштиради. Аммо оммавий ахборот воситалари бошқа товарлар ва хизматлар ишлаб чиқарувчилари билан бир даражада — бу бозор. А. Қодиров бу ҳақида нотўғри тасаввурга эга.

Фото: «Upl.uz»

Ва охирида шуни таъкидлашни истардимки, сайловолди дастурида инсон ҳуқуқлари, халқаро конвенцияларнинг бажарилиши ҳақида деярли ҳеч нарса айтилмаган.

Бизнинг фикримизча, Ўзбекистон «Миллий тикланиш» демократик партиясидан Ўзбекистон президентлигига номзод А. Қодиров ва унинг жамоаси ҳозир глобаллашув, кўп миллатли ва бағрикенглик даври эканлигини, бугун цивилизациялашган дунё яшаётгани ва айнан шу тамойилларга риоя қилиш асосида гуллаб-яшнаётганини тушуниши керак ва у (унинг жамоаси) жамият қандай бўлиши кераклиги ҳақидаги эски эътиқодларидан воз кечиши керак. Шунинг учун номзод А. Қодировнинг фикрлари унчалик ишонарли эмас».

Муаллиф фикри таҳририят фикридан фарқ қилиши мумкин.