Жамият - 20:35 · 18.06.2022

Конституция — жамият тараққиётининг таянчи ва ҳуқуқий кафолати

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси жамият тараққиётининг мустаҳкам таянчи ва ҳуқуқий кафолати, мустақилликнинг ёрқин рамзидир. Унинг қабул қилиниши мамлакат суверенитетининг энг муҳим босқичларидан бирига айланди. Асосий қонун инсон ҳуқуқ ва эркинликларини, жамиятда тинчлик ва тотувликни таъминлаш, сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий соҳаларда ислоҳотларни амалга оширишга асос солди. Бу ижтимоий муносабатларнинг изчил ривожланиши учун мустаҳкам ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади, фуқаро, жамият ва давлат ўртасидаги муносабатлар векторини белгилайди.

Фото: «Sputnik»

Конституциявий ҳуқуқнинг ўзаги амалдаги Конституциянинг ўзидир. Ҳар қандай миллий ҳуқуқ тизимида Конституциянинг ўрни асосий ва муҳим ҳисобланади. Бундан ташқари, ҳар бир давлатнинг ўз Конституцияси мавжуд. Шуни таъкидлаш керакки, барча давлатлар учун ягона универсал конституциявий модель мавжуд эмас ва бўлиши ҳам мумкин эмас. Ҳар бир давлат ўзига хос конституциявий ривожланиш йўлига эга. Бу борада мустақил Ўзбекистон Конституцияси ҳам бундан мустасно эмас.

Мамлакат танлаган йўл ва жаҳон ҳамжамияти томонидан эътироф этилган ўзбек тараққиёт моделини босқичма-босқич амалга ошириш жараёнида эришилган муваффақиятлар Ўзбекистон Конституцияси қоидаларини ҳаётга татбиқ этишнинг амалий натижаларидир.

Ҳар йили 8 декабрда Ўзбекистон Конституцияси куни нишонланади. 1992 йилнинг айнан шу куни Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 11-сессиясида мамлакатнинг асосий қонуни бир овоздан қабул қилинди. Шу билан бирга, давлат раҳбари «Ўзбекистон Республикаси Конституциясини қабул қилиш тўғрисида», «Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинган кунни умумхалқ байрами деб эълон қилиш тўғрисида»ги қонунларни имзолади.

Ўзбекистон Конституцияси тараққиётга бўлган ички давлат-ҳуқуқий, маънавий-маданий эҳтиёжлар ва барқарор конституциявий ўзини-ўзи ривожлантиришнинг жаҳон тажрибасининг ижодий бирлигидир. Конституция лойиҳасини тайёрлашда унинг муаллифлари учта асосий манбага: кўп асрлик миллий ҳуқуқий меросга, инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро стандартларга, хорижий конституциявий тажрибага таянган.

Конституция қабул қилинганидан кейин ўтган даврдаги фаолияти унинг сиёсий-ҳуқуқий тизимнинг, давлат ҳокимияти ва бошқаруви органларининг, фуқаролик жамияти институтларининг ривожланишининг ҳуқуқий параметрларини изчил белгилаб берганини кўрсатди.

Ўзбекистон Конституцияси Бирлашган Миллатлар Ташкилоти, Европада Хавфсизлик ва Ҳамкорлик Кенгаши мутахассислари, қатор хорижий давлатлар олимлари, ҳуқуқшунослари экспертизасидан ўтган, унда демократиянинг асосий қоидалари мустаҳкамланган:

  • Ўзбекистон — суверен демократик республика (1-модда);
  • Давлат халқ иродасини ифодалайди, унинг манфаатларига хизмат қилади. Давлат органлари ва мансабдор шахслар жамият ва фуқаролар олдида жавобгардирлар (2-модда);
  • халқ давлат ҳокимиятининг ягона манбаидир (7-модда);
  • Ўзбекистон халқи миллатидан қатъи назар, Ўзбекистон Республикасининг фуқаролари ҳисобланади (8-модда);
  • Жамият ва давлат ҳаётининг энг муҳим масалалари халқ муҳокамасига қўйилади, умумхалқ овозига (референдумга) қўйилади (9-модда).

Ҳозирда мамлакатнинг асосий қонуни қабул қилинган кун Ўзбекистонда умумхалқ байрами ва умумхалқ байрами сифатида нишонланади. Мамлакат Президенти ҳар йили халққа қутлов нутқи билан чиқади. Шаҳар кўчалари байроқлар билан безатилган, пойтахтда ушбу санага бағишланган турли байрам тадбирлари — эстрада юлдузларининг концертлари, кўргазмалар, маърифий тадбирлар, спорт ва хайрия тадбирлари ва бошқалар ўтказилмоқда.

Фан докторлари С.Носирова ва С.Ҳошимова,
Ўзбекистон Республикаси Жамоат Хавфсизлиги университети
Тил ўргатиш кафедраси

Bugun — LIVE