Ўзбекистонда фармацевтика бозорини рақамлаштириш бошланди

Ўзбекистонда 1 сентябрдан фармацевтика бозорини рақамлаштириш бошланди. Биринчи босқичда ташқи қадоқдаги дори воситалари (орфанлардан ташқари) мажбурий рақамли идентификациядан ўтказилади. Ташаббус 2025 йилгача босқичма-босқич амалга оширилади. Амалга ошириш Вазирлар Маҳкамасининг 149-сон қарорига мувофиқ амалга оширилмоқда.

Янги тизим синовдан ўтишни талаб қилди. Шу мақсадда 2021-2022 йилларда маркировкалаш оператори томонидан 20 дан ортиқ маҳаллий фармацевтика корхоналари ва 50 дан ортиқ импортёрлар иштирокида тажриба лойиҳа муваффақиятли амалга оширилди, бу эса мамлакатимизга олиб кирилаётган дори воситаларининг аксарият қисмини ташкил этади. Тажриба давомида иштирокчилар тизимни жорий этиш, керакли жиҳозларни танлаш ва сигнал партиялар учун маркировка кодларини қўллаш бўйича ўқитилди.

«Тажриба (пилот) лойиҳа даврида иштирокчиларга дори воситаларига қўллаш учун 18,5 миллиондан ортиқ бепул кодлар берилди. Дастлабки пайтга қадар оператор тизимида 250 дан ортиқ айланма иштирокчилари рўйхатга олинди — булар ишлаб чиқарувчилар, рўйхатга олиш гувоҳномалари эгалари (импорт қилувчилар), дорихоналар. ‘Миллий каталог’да 4000 дан ортиқ турдаги дори воситалари карталари рўйхатга олинган, улар учун кодлар буюртма қилинган», — изоҳ берди «Дори воситалари» маҳсулотлар гуруҳи менежери Диёр Расулев.

Рақамли маркировкалаш бир қатор муҳим муаммоларни ҳал қилишни талаб қилади. Бу, биринчи навбатда, дори воситаларининг қалбакилаштирилиши ва контрабандасига, дори воситаларининг ноқонуний савдосига қарши курашиш, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, соғлом рақобат муҳитини яратиш ва, албатта, фуқаролар саломатлигини муҳофаза қилишдир. Тизим ноқонуний дори воситаларининг «давоси»га айланиб, бозорнинг оқланишига ҳисса қўшади.

«Бугунги кунда фармацевтика саноати дори воситаларини қалбакилаштириш ва контрафактлаштириш, маҳсулотларга изоҳ бериш, етказиб бериш занжири самарасизлиги каби жиддий муаммоларга дуч келмоқда. Рақамли маркировкалашнинг жорий этилиши буларнинг барчасига йўл қўймаслик ва фуқаролар учун маҳсулотлар хавфсизлиги ва сифатини таъминлаш, таъминот занжири самарадорлигини ошириш имконини беради.

Менинг ватаним Ҳиндистонда ҳам маркировкалаш тизими мавжуд. У бошқа етакчи савдо ташкилотлари билан биргаликда Савдо ва саноат департаменти томонидан ташкил этилган GS1 стандартлари ташкилоти томонидан бошқарилади. GS1 стандартлари чакана савдо, соғлиқни сақлаш, қишлоқ хўжалиги, озиқ-овқат ва FMCG саноатида кенг қўлланилади.

Оператор таъминот занжирларининг самарадорлиги ва хавфсизлигини ошириш, шунингдек, истеъмолчиларга рақамли маҳсулот маълумотларига кириш ва текшириш имкониятини бериш учун Ҳиндистоннинг турли саноат тармоқлари ва давлат идоралари билан яқиндан ҳамкорлик қилади,» — дея «Serene Pharmaceutical» ҳолдинги бош директори Сатиш Вижайварги изоҳ берди.

Бутун сегмент маркировкалаш тизимини ишга туширишга хозирлик кўрмоқда. Тизим оператори «CRPT TURON» МЧЖ томонидан 500 дан ортиқ учрашув ва конференциялар ўтказилди, улар давомида товар айланмасининг ҳар бир иштирокчиси билан рақамлаштиришни жорий қилишнинг барча мезонлари, кутилган натижалар муҳокама қилинди ва тренинглар ўтказилди.

«Бизнинг умидларимиз жуда ижобий. Рақамли маркировкалаш тизимини жорий этиш бутун бозорни рақамлаштиришга олиб келадиган биринчи қадамлардан биридир. Бу барча жараёнларнинг шаффофлигини таъминлашга, демак, бозорни қалбакилаштирилган, контрафакт ва контрабанда маҳсулотларидан тозалашга ёрдам беради. Бу фармацевтика соҳаси ривожига ҳисса қўшиб, барча ҳалол ўйинчилар меҳнатини осонлаштиради. Бундан ташқари, бозорни рақамлаштириш дорихоналарда маълумотлар базаси ва таҳлилий маълумотларнинг йўқлиги билан боғлиқ бўлган дори воситалари етишмаслиги муаммосини ҳал қилади.

Ўзбекистон дорихоналарида қайси дори воситалари, қанча миқдорда сотилаётгани ҳақида аниқ маълумотларга эга эмасмиз, айрим дори воситаларини истеъмол қилиш ҳажмлари ҳақида маълумотга эга эмасмиз. Биз кўраётган ягона нарса — бу мамлакатга қанча товар келтирилиши таҳлили ва статистикаси. Аммо, афсуски, бу маълумот фақат 60% ишончли.

Шунингдек, очиқ маълумотлар базасининг мавжудлиги бозорнинг янги иштирокчиларини жалб қилиш учун жуда муҳимдир. Ахир бозорга киришни режалаштирган ҳар қандай хорижий компания таҳлил ўтказиши керак, унга барча керакли маълумотларни кўриш имконияти берилиши керак», — деб ASKLEPIY Grou бош директори Саид Толибов ўз умидлари билан ўртоқлашди.

Янгилик Дори-дармон йирик улгуржи ва чакана савдо компаниясида ҳам ижобий баҳоланди:

«Рақамли маркировкалаш тизими муҳим дори воситаларининг давлат хариди устидан назоратни кучайтиради ва уларнинг таннарх даражасини кузатиш имконини беради. Қалбаки дори воситалари бозордан сиқиб чиқарилиши муносабати билан давлат буджетига солиқ чегирмалари ортади. Рақобат учун тенг шарт-шароитларнинг яратилиши туфайли бизнес даромадни оширади. Бундан ташқари, тизим бизнес жараёнларини оптималлаштириш ва шу орқали харажатларни камайтириш имкониятини беради. Янгилик, шунингдек, ходимларнинг малакасини оширишга олиб келади, чунки ўзгаришларнинг киритилиши ходимларни ўқитиш зарурати билан боғлиқ. Шуни ҳам таъкидлаш жоизки, маркировкалаш Евроосиё иқтисодий иттифоқи мамлакатлари билан товар айланмасини қамраб олади.

Бинобарин, бугунги кунда амалга оширилаётган чора-тадбирлар мамлакатлар ўртасидаги савдо-сотиқни шаффофлик ва ҳисоб-китоб нуқтаи назаридан янада юқори даражага олиб чиқиш ҳамда маҳаллий ишлаб чиқарувчиларнинг хорижга маҳсулот сотиш талабларига жавоб беришини таъминлайди», – деб тизимга изоҳ берди «Дори Дармон» улгуржи-чакана ташкилоти ахборот технологияларини ривожлантириш бошқармаси бошлиғи Сарвар Холмуҳамедов.

Умуман олганда, тизимни жорий этишдан умидлар жуда катта. Ахир, қўлбола усулида ишлаб чиқарилган ёки мамлакатга ноқонуний равишда кириб келган дори-дармонлар катта хавф туғдиради: уларнинг дозаси ва таркиби ҳеч кимни безовта қилмайди, сақлаш ҳарорат режими ва бошқа меъёрларга риоя қилинмайди. Охир оқибат, истеъмолчи катта зарарни кўради.

Шунинг учун дори сотиб олишдан олдин унинг ҳақиқийлигини текшириш керак. Рақамли маркировкалаш бу имконни ҳам беради — Asl Belgisi мобил иловаси бу нафақат оригинал дорини танлашда, балки қалбаки маҳсулотларни аниқлашда ҳам ёрдам беради, истеъмолчини исталмаган харидлардан ҳимоя қилади.

Ҳозирги вақтда фармацевтика бозори иштирокчилари ўз маҳсулотларига маркировка кодларини фаол равишда қўлламоқда. Бу эса, яқин келажакда дорихоналар фақат асл дориларга тўлишини тасдиқлайди. Агар баъзи дорилар истеъмолчиларда шубҳа туғдирса, унда Asl Belgisi мобил иловаси тўғри танлов қилишга ёрдам беради.

Асирга тушган ўғли билан қайта кўришган она, Ўзбекистон байроғи олдидаги Мбаппе, шам ёруғида ўтирган украиналиклар — 26 ноябрь суратлари
Мақолалар0:47 | 27.11.22
Асирга тушган ўғли билан қайта кўришган она, Ўзбекистон байроғи олдидаги Мбаппе, шам ёруғида ўтирган украиналиклар — 26 ноябрь суратлари
Остонада намойишчиларнинг барчаси қўлга олинди
Янгиликлар23:40 | 26.11.22
Остонада намойишчиларнинг барчаси қўлга олинди
Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги Беларусга ҳамдардлик билдирди
Янгиликлар23:10 | 26.11.22
Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги Беларусга ҳамдардлик билдирди
Самарқандда зилзила содир бўлди
Янгиликлар22:22 | 26.11.22
Самарқандда зилзила содир бўлди
Фарғона-Тошкент авиапарвози бекор қилинди
Янгиликлар21:50 | 26.11.22
Фарғона-Тошкент авиапарвози бекор қилинди
Қозоғистонда намойишлар бошланди — видео
Янгиликлар21:05 | 26.11.22
Қозоғистонда намойишлар бошланди — видео